{"id":2983,"date":"2025-09-04T07:37:24","date_gmt":"2025-09-04T07:37:24","guid":{"rendered":"https:\/\/fitzme.nl\/?p=2983"},"modified":"2025-09-04T09:31:36","modified_gmt":"2025-09-04T09:31:36","slug":"whitepaperstress","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fitzme.nl\/en\/whitepaperstress\/","title":{"rendered":"A PMO questionnaire that better suits practically trained employees"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Stress verlagen? Vind de juiste knop om aan te draaien!<\/span><\/h1><\/span><\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Stress kost veel geld, werkdruk ook?<\/strong><\/p>

Verzuim als gevolg van werkstress kost werkgevers, volgens onderzoek van TNO, jaarlijks 3,2 miljard euro. Hier zijn de kosten van \u2018grijs verzuim\u2019 (verminderde productiviteit) als gevolg van stress niet in meegenomen. Kortom, we hebben het ergens over.<\/p>

In berichtgeving over dit thema worden de termen werkdruk en werkstress vaak door elkaar gebruikt. Stress wordt dan ook vaak als direct gevolg zien van aan hoge werkdruk. Maar, is dat wel zo?<\/p>

Maatregelen hebben nog niet het gewenste effect<\/strong><\/p>

In de Arbowet is nadrukkelijk ruimte voor de psychosociale arbeidsbelasting (PSA). Werkdruk en ongewenste omgangsvormen van collega\u2019s of derden (zoals pati\u00ebnten, klanten, etc.) worden hierbij nadrukkelijk benoemd als oorzaken van stress. Werkgevers zijn verplicht om beleid te voeren om de PSA te voorkomen of te beperken. Het is dan ook een vast onderdeel van de Risico-Inventarisatie & evaluatie (RI&E) en geeft vaak aanleiding tot nader onderzoek, bijvoorbeeld in de vorm van een Preventief Medisch Onderzoek (PMO).<\/p>

Dit is een voorbeeld van hoe de beeldvorming (of laten we zeggen, \u2018de spraakverwarring\u2019) in stand wordt gehouden dat werkdruk en werkstress een directe oorzaak-gevolg relatie hebben. Mede daardoor kijken veel werkgevers vooral naar hoe zij de werkdruk van hun werknemers kunnen verlagen. Vaak door medewerkers meer autonomie te geven en door flexibele werktijden in te voeren.<\/p>

Helaas zien we dat dit nog niet het gewenste effect heeft. De kosten als gevolg van werkstress stijgen vooralsnog ieder jaar.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Maar wat is nu het verschil tussen werkdruk en werkstress?<\/strong><\/p>

Om de spraakverwarring eruit te halen, hanteren we de volgende beschrijvingen voor de termen werkdruk en (werk)stress.<\/p>

  • Werkdruk kan worden omschreven als de druk die je ervaart om je werk tijdig en volledig af te krijgen. Kortom de hoeveelheid werk speelt daarbij een rol, maar ook de hoeveelheid tijd die je daarvoor hebt.<\/li>
  • Het hebben van (werk)stress is te beschrijven als de aanwezigheid van symptomen die horen bij het aanspreken van het stress-systeem in het lichaam (waarbij onder meer het stresshormoon cortisol in hoge mate vrijkomt). Als 1 symptoom voorkomt, zal iemand dit niet direct koppelen aan stress. Dit gebeurt wel wanneer er meerdere symptomen zijn en het veelvuldig voorkomt. Denk hierbij aan symptomen als hoofdpijn, concentratieproblemen, slecht slapen, spierspanning, een korter lontje hebben, et cetera.<\/li><\/ul>

    Er is bewust voor gekozen om het woord \u2018werk\u2019 bij werkstress tussen haakjes te zetten. Het is namelijk onmogelijk om werk en priv\u00e9 te scheiden binnen \u00e9\u00e9n persoon. Situaties op het werk kunnen tot stressklachten leiden, maar dat geldt ook voor priv\u00e9situaties.<\/em><\/p>

    Als we kijken naar deze beschrijvingen, kun je er ook uit afleiden dat werkdruk en werkstress wel degelijk met elkaar te maken hebben. Als je vaak onder hoge druk moet werken, zal dat stressklachten tot gevolg hebben. Stress is in eerste instantie namelijk niets anders dan een lichamelijke respons op een signaal dat het lichaam actief en paraat moet staan. Als je veel en hard moet werken, zal dat dus ook gebeuren.<\/p>

    Het is echter niet zo dat er sprake is van een volledig causaal verband. Dat zou namelijk betekenen dat alle medewerkers van een afdeling waar de werkdruk hoog is, na verloop van tijd forse stressklachten ontwikkelen en uiteindelijk zouden gaan verzuimen. Maar ook hogere leidinggevenden, CEO\u2019s, of laten we zeggen de minister-president van dit land, zullen vaak een zeer hoge werkdruk hebben. Zij hebben veel werk te doen, maken lange dagen en moeten onder druk belangrijke beslissingen nemen. En toch is de stress die zij hebben (en die zullen ze vast ook hebben) niet dusdanig hoog dat dit bijvoorbeeld tot verzuim leidt. Sterker nog, deze groep mensen verzuimt misschien wel het minst van allemaal.<\/p>

    Wat is dan de relatie tussen stressbronnen en energiebronnen?<\/strong><\/p>

    Om het beeld te nuanceren, moet niet alleen gekeken worden naar de factoren die stress kunnen veroorzaken, maar ook naar de factoren die juist een positieve invloed kunnen hebben op het stress-systeem in het lichaam. En, zo zal blijken, er zijn factoren die beide kanten uit kunnen werken.<\/p>

    Want ga maar na, als je zeer betrokken bent bij de organisatie, veel plezier hebt in je werk, ruimte ervaart om je werk naar eigen inzicht in te delen en het werk erg belangrijk voor je is, kun je de hogere werkdruk waarschijnlijk voor lief nemen.<\/p>

    Maar als je geen goed contact hebt met je collega\u2019s, je leidinggevende weinig waardering heeft voor het werk dat je doet en je door het extra werk verplichtingen thuis niet kunt nakomen, zal een hoge werkdruk ook extra zwaar aanvoelen en tot klachten leiden.<\/p>

    Als we kijken naar de factoren die van invloed kunnen zijn op het hebben van of ontwikkelen van stresssymptomen, dan onderscheiden wij de volgende:<\/p>

    • Werkdruk<\/li>
    • Autonomie<\/li>
    • Sociale steun (van collega\u2019s, leidinggevenden of evt. het thuisfront)<\/li>
    • Werkplezier<\/li>
    • Betrokkenheid<\/li>
    • Fit met het werk<\/li>
    • Belang van het werk<\/li>
    • Werk-priv\u00e9 balans<\/li><\/ul>

      Van deze factoren is bekend dat deze kunnen bijdragen aan \u2018meer energie\u2019 op het werk (bevlogenheid), of juist kunnen leiden tot stress. We kunnen dit uitdrukken in termen van hoge en lage risico\u2019s om (op termijn) klachten te ontwikkelen. In de grafieken wordt dit weergegeven een groene (geen\/laag risico) oranje (matig risico) of rode (hoog risico) kleur.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t
      <\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
      \n\t\t\t\t\t
      \n\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
      \n\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t
      <\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

      Is zichtbaar te maken hoe groot die risico\u2019s zijn?<\/strong><\/p>

      Via data-analyse vanuit verschillende onderzoeken bij klanten waar de eerdergenoemde factoren zijn gemeten, zijn deze risico\u2019s te kwantificeren.<\/p>

      Gekeken is hoe de werknemers samen scoren en of \u2018trends\u2019 zichtbaar zijn op bepaalde thema\u2019s. Hierbij gaat het niet zozeer om een gemiddelde, maar om het percentage werknemers dat een verhoogd risico loopt op een bepaald thema. Er zijn vervolgens verschillende manieren om naar de uitkomsten te kijken en hier vervolgonderzoek naar te doen.<\/p>

      Om inzichtelijk te krijgen hoe groot de risico\u2019s zijn en hoe deze risico\u2019s zich tot elkaar verhouden, wordt per thema gekeken hoe sterk stress hiermee correleert.<\/p>

      Correlerende scores<\/strong><\/p>

      Bij deze benaderingswijze wordt gekeken naar de prevalentie van stress binnen de subgroepen hoog risico en laag risico op een bepaald thema. Deze manier van kijken helpt niet zozeer om een score of oordeel te geven over het betreffende bedrijf, maar helpt vooral de knoppen te vinden waaraan gedraaid zou moeten worden om een bepaald risico te verkleinen.<\/p>

      Bekend is dat het (langdurig) hebben van stressklachten een belangrijke aanleiding vormt voor mentaal verzuim. En we hebben net gezien dat er verschillende factoren zijn die aan stress bijdragen. Interessant is het om dan te weten welke factor de grootste bijdrage hieraan levert. Hiervoor gaan we kijken naar de prevalentie van stress bij de verschillende \u2018subgroepen\u2019 die gevormd kunnen worden op basis van de behaalde score op een bepaald onderdeel.<\/p>

      Als het zo zou zijn dat werkplezier geen invloed heeft op stress, dan zou in de subgroep \u2018werknemers met veel werkplezier\u2019 vrijwel net zoveel stress moeten voorkomen als in de subgroep \u2018werknemers met weinig werkplezier\u2019. Deze correlatie is te onderzoeken door voor elk van de genoemde factoren te kijken naar de prevalentie van stress.<\/p>

      Dus 12% van alle deelnemers heeft veel stressklachten gerapporteerd en loopt als gevolg daarvan een groot risico op mentaal verzuim. En van alle deelnemers geeft 41% aan een sterk verhoogde werkdruk te ervaren. Deze losse cijfers zeggen al iets over de aanwezigheid van risico\u2019s op gezondheidsklachten; de achterliggende vragenlijsten zijn namelijk gevalideerd op dit vlak. Toch zegt het niet direct iets over hoe het potenti\u00eble risico op klachten en verzuim verkleind kan worden. Hiervoor is het nodig om zicht te krijgen op de impact die een bepaalde factor heeft op (in dit geval) stress.<\/p>

      Om te kunnen kwantificeren hoe de achterliggende domeinen zich verhouden tot stress, hebben we binnen ieder domein gekeken naar de uitersten (de hele goede en hele slechte scores) en hebben we bepaald hoe binnen die subgroep de opbouw is qua score op stress. Dit is in onderstaande grafieken weergegeven.\u00ad\u00ad\u00ad<\/p>

      Beperken we ons voor de conclusies tot alleen de rode stress-scores (het ondergenoemde percentage is dus het percentage medewerkers dat forse stressklachten heeft), dan is het volgende overzicht te maken.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

      \n\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t
      <\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t